Li Interrat Canzon
De Patricia e Vaira
Yo registrat it completmen, ye hora tri in li nocte quande li luces del musica-studio esset decomutat.
Li melodie venit a me integrimen quam alquó quel atendet detra mi costes por mult annus. Li paroles esset mem plu strangi. Ili ne esset in un lingue quel yo ja conosset, ma mi bocca format les sin hesitation. It esset quam tu rememorar un somnie quel tu nequande havet. Yo cantat ol unvez. Yo ne cantat it itere. Yo ne devet far to. It esset finit.
E ci es li parte quel yo ne narrat a alquem: Yo plorat quande it esset finit. Ne pro que yo esset trist. Pro que por quar minutes, alquó intra me haltat su spira por annus e nu yo finalmen posset liberar it. Yo passat mi tot vive provante que yo fa escutar homes a me e in ti nocte, yo ne besonat quicunc. Li canzon audit me. E to suficet. Adminim yo pensat to.
Nu yo have triant-du annus e yo aspecte quam alquí qui passat deci annus in chambres sin fenestres; mi pelle es pallis quam li polve in li musica-studio. Mi capilles es nu argentin-blond quam un old cassette. Mi ocules es grisi e ili vide plu bon in li obscuritá quam in li luce diari. Yo crescet in un cité con un piano. It esset li piano di mi ava. Quelc canzones in nor familie esset donat de person a person e ne havet un forme scritiv e yo pensat que to es normal til yo departet. Mi grand-matre sempre ludet li piano con cludet ocules e quande yo questionat la pro quo, ella dit: „Pro que li canzon vive detra nor ocules, Elena. Li piano es solmen li porta.“ Ella esset li sol person in li munde quel jamá credet que yo va esser un cantatora. Mi grand-matre morit in li annu quande yo departet e yo sempre pensat que ella fat to intentionalmen, por que yo ne vell haver alquó a retornar quande yo hat departet.
Yo arivat in li grand cité in li etá de 18 annus por esser escutat. Ma quar annus inviar casettes de demonstration con musica vadet a necú. Yo posse ancor sentir li rejection quam un contusion: li person qui serchat nov musica-talentes hiat in li medie de mi canzon. Li musica-firma retenet li registration por six mensus e retromisset it con li note „interessante“. In li musica-industrie to signica „noi va obliviar te til venerdí“. Yo haltat provar fa me escutat e talmen it evenit que escutar a altris devenit mi profession. It es un plu quiet dolore, ma it es anc un via por esset payat.
Marcus esset li sol person qui audit it. Il eat in li matine sequent por ameliorar mi sonbande de demonstration e il trovat li sonbande in li machine. Il ludet it unvez. Il ludet it duvez. Tande il sedet in li obscuritá por quelc témpore e quande il parlat, su voce esset tre quiet.
„Qui creat to?“
„Yo fat it“, yo respondet. „In li nocte passat“.
„No“, il dit, „Tu ne ha fat it.“
Il fat un oferta a me. Il vell retener li sonbande e yo va tacer. Il dit: „It es plu bon que on nequande escuta quelc canzones.“ Yo havet duant-du annus e yo fidet le in li maniere in quel tu fide un patre. E yo timet li canzon quam pro un porta quel tu nequande hat apertet it, ma tu save que it es ta. Ma yo anc vole esset honest, si yo posse: yo anc esset aleviat. Il dit a me yo posset cessar. Yo provat far que on escuta me por quar annus e li munde hat did no, denov e denov e ci esset un mann que dit a me que li silentie ne esset un dessuccesse, ma que it esset un protection. Yo amat le pro to. Yo nequande ha pardonat le pro to. Ambi es ancor ver, ma yo cessat provar desbrolliar les.
Yo retenet un copie. Un casette in un sapate-buxe sub mi lette. Yo dit a miself que it esset un assecurantie. Yo pensat que it yo savet que it esset un tombe e yo visitat it in li maniere quam tu visita un tombe: ne por fossar, ma por memorar que alquó esset ta infra.
Deci annus passat. Yo devenit un ingeniera in un musica-studio e to es un polit maniere por dir que yo sede in un obscur chambre e escuta al canzones de altri persones til que ili es perfect e yo es vacui. Yo audit mill melodies chascun die. Yo cessat creder in mi propri canzon. Tande it evenit durant un mardí. Yo esset in un lift in Frankfurt, li voce de un fémina cantat quar musical notes e mi sangue devenit frigid.
It ne esset li sam. It esset plu micri, plu moll, un lullicant. Támen it esset li canzon. Li sam intervalle, li sam emfase in li fine, li sam parol pendente in li aere quam un haltat spira.
Yo dit a miself que to es pur coincidentie. Musica es quam matematica e matematice repeti se self. Támen in li sequent semane un musicante del strada ludet li canzon sur un old gitarre e in li sequent semane un infante in li supermercate cantillat it e til li fine del mensu yo hat audit it trivezes chascun die. In reclame-videos e in quam melodie in smartfones. Yo mem audit in un sala de atende in un bank in Zúrich. Ti version esset li max cruel de omnes.
Yo comensat colecter les. To esset quo it devenit, un colection. Li version del lift e li version del musicante del strada. Un trio de jazz in Köbenhavn, de qui musicantes pensat que ili hat scrit it self. Un gruppe de death metal in Helsinki, de qui cantator jurat que li paroles esset in alcun ancian lingue, quel il nequande hat studiat. Yo escutat omni ti versiones e yo comensat perceptet quelc coses. Li paroles changeat. Chascun version addit un pluri sillabe al originale, un pluri pezze del frase quel yo hat cantat in ti obscur chambre ye hora tri in li matine. Li canzon ne extendet se. It instructet.
E ci es li sentiment pri quel yo es hontosi: yo esset jalusi. Yo hat volet que on escutat me durant mi tot vive e li canzon fat to quo yo ne posset. Forenos aprendet su lingue parol pos parol. Ti homes amat portar it in su bocca e yo, qui esset li ver autor, sedet in un obscur chambre e escutat al canzones de altri persones. It havet mi voce e it usat it plu bon quam yo ha fat it jamá. Yo odiat it e yo amat it e yo ne posset cessar escutar. It esset sam quam tu ne posset escutar a alquí qui to amat unquande.
Yo vistat mi old amico Marcus. Il nu have sixant-tri annus e habitat in un litt dom con un jardin e il cantilla. Il sempre ha cantillat, ma nu il cantilla li sam quar notes musical, denov e denov e il ne save que il fa it. Yo sedet in li cocinería e yo ludet mi musica-registrationes e il escutat a it con cludet ocules e quande li musica finit, il dit a me: "To ne es un canzon, Elena."
"Ma quo es it?", yo questionat.
Il regardat fixmen a me: "It es un portator. Chascun person qui audi it aprende un parol. Parol pos parol durant lor vives. It esset construcet talmen. It have un ínfinit quantitá de témpor til li fine del munde."
"Pro quo tu ha interrat it, Marcus?", yo questionat le.
"Pro que it ne esset finit", il dit. "Tu cantat solmen un verse. Li canzon es plu grand quam to. It volet esset cantat in li lingue quel chascun hom comprende e ti lingue ancor ne existe. It atendet por alquí qui comensa it. E tu esset li comense."
It esset un errore que yo ne ha destructet li casette in ti nocte. Nu yo save it. Ma yo es un musico e musicos ne destructe canzones. Noi interra les e noi memora ú. Yo es ancor incolerat a Marcus e támen yo ancor ama le e yo pensa que li veritá es que il interrat li canzon por protecter li munde e me e il self, ma in ti succession. Il ha passat deci annus cantillante li quar notes, queles il ne posset obliviar quam un mann, qui ha interrat alquó, continuat denov e denov li loc un quel li suol es moll.
Ho-nocte yo es in li studio, sol, li luce extintet. It es li sam maniere quande it evenit por li unesim vez. Yo mettet li casette in li machine. Li canzon es ludet. E nu yo comprende it, chascun parol, pro que yo ha escutat it por deci annus e it ha instructet in li sam maniere quam aqua instructe petre.
It ne es un horrore. To es li cose pri quo nequí adverti te. It es li max bell canzon, quel yo escutat jamá e it es pri to que li tot munde comprende unaltru e it es presc finit. It besona ancor un voce plu.
Por deci annus yo esset li sol person in li munde, qui save li tot canzon e li max solitari parte nequande esset li silentie. It esset saver que yo havet alquó ver in me e que yo lassat it esser interrat, pro que un mann, qui yo amat, dit a me que li munde ne esset pret por mi. Mi ava dit que li canzon vivet detra mi ocules, ma mi ocules esset cludet por deci annus.
Yo va continuar cantar li textu.
